მარშუტკა წმინდა მიწაზე
სამარშრუტო ტაქსი (ან ხალხურად – მარშ(რ)უტკა) საქართველოს სატრანსპორტო სისტემის მთავარი იმედი და ამავე დროს – მნიშვნელოვანი დამსაქმებელიცაა. ბევრი მას მიიჩნევს საცობების მთავარ მიზეზად. მარშუტკამ ჩვენში ისე გაიდგა ფესვები, რომ თანამედროვე ქართული გზა მის გარეშე ფაქტიურად წარმოუდგენელია. სხვათაშორის, ვიკიპედიის მარშუტკების გვერდზე საქართველო საერთოდ არ არის ნახსენები. ბევრს საბჭოთა გადმონაშთი ჰგონია და ერთი სული აქვს როდის ამოწყდება ეს ფენომენი. არა და მარშუტკა share taxi-ს სახით მსოფლიოს 100-მდე ქვეყანაშია გავრცელებული – თავ-თავისი სახელებით და წვრილმანი დეტალებით. ამ პოსტიდან შეიტყობთ, როგორ არის ეს ბედნიერება მოწყობილი ისრაელში:
ფოტომოგზაურობა კეისარიაში
კეისარიას ისრაელის ისტორიაში დაახლოებით ისეთივე დატვირთვა აქვს, რაც ქართულში მცხეთას: იგი ერთ დროს იყო “სატახტო” ქალაქი. პირველი დასახლება ამ ადგილას ჩვენს წელთაღრიცხვამდე მე-3 საუკუნეში ფინიკიელებმა დააფუძნეს და მას სტრატონის კოშკი ეწოდებოდა. ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 30 წელს იგი (იმ დროისთვის უკვე როგორც რომის კუთვნილება) საჩუქრად გადაეცა მეფე იროდს. მან 12 წლის განმავლობაში იქ გააშენა თანამედროვე ქალაქი, რომელსაც მისი მეგობრისა და მფარველის, იმპერატორ ოქტავიუსის საპატივცემოდ კეისარია უწოდა.
ქალაქი მართლაც შთამბეჭდავ ტექნიკურ ქმნილებას წარმოადგენდა: აქ იყო თეატრი, იპოდრომი, სასახლე, ქუჩები, საცხოვრებელი სახლები, აბანოები. ქალაქი სასმელი წყლით მარაგდებოდა ორი დამოუკიდებელი წყალსადენით (აკვედუკით). იმის გათვალისწინებით, რომ ონკანი მხოლოდ მე-7 საუკუნეში გამოიგონეს და მთელი წყალი მაშინ მუდმივად დენადი იყო, ვარაუდობენ, რომ 20000 მოსახლეზე დაახლოებით მილიონიანი ქალაქის სამყოფი სასმელი წყალი იხარჯებოდა.
ქალაქი მრავალჯერ გადადიოდა ხელიდან ხელში: სხვადასხვა დროს ის იყო რომაელების, ბიზანტიელების, არაბების, ჯვაროსნების, მამლუქების, ოსმალოების და ბოლოს – ბოსნიელი ემიგრანტების ხელში. ყოველი მათგანი რაღაცას ამატებდა ქალაქს, რის შედეგადაც აქ შემორჩენილია სინაგოგის, მეჩეთის, ჯვაროსანთა ციხესიმაგრის და სხვა მრავალი ნაგებობის ელემენტები. რასაკვირველია, ყველაფერს ჩვენამდე არ მოუღწევია: ნაწილი ადამიანის ხელით დაინგრა, ხოლო ნაწილის განადგურება ბუნებამ უზრუნველჰყო – რამდენიმე მიწისძვრისა და ზღვის დონის მომატების შემდეგ ქალაქის ნახევარზე მეტი ან აღარ არსებობს, ან ზღვაშია. თუმცა, რაც გადარჩა და რაც გათხრების შედეგად აღმოაჩინეს, მართლაც განსაკუთრებულია.
ბლოგზე დასადებად შევარჩიე მხოლოდ 17 ფოტო (დააკლიკეთ გადადიდებლად), რომელიც მხოლოდ ნაწილობრივ გადმოსცემს ამ ძველი ქალაქის სიდიადეს:
რამდენიმე Stop Motion კლიპი
მეცამეტე პოსტი წასულების სადღეგრძელოსავითაა – დიდხანს გაჩერება არ შეიძლება. ამიტომ, სასწრაფოდ ვაქვეყნებ შემდეგს!
რამდენიმე დღეა ბლოგზე ისრაელი არ მიხსენებია. რამდენიმე პოსტი უკვე ფაქტიურად მზადაა, თუმცა მათ მოგვიანებით დავდებ. დღეს, რეკლამების მორიგი დათვალიერებისას ვნახე რამდენიმე stop motion ტექნოლოგიით შესრულებული რეკლამა. როგორც აღმოჩნდა, მათ კავშირი აქვთ ისრაელთან, რასაც ხელიდან ვერ გავუშვებდი. აი რა ხდება:
2009 წელს გამოვიდა ისრაელი მომღერლის, Oren Lavie-ს კლიპი Her Morning Elegance:
მოქალაქის პირველი ნაბიჯები
ისრაელში ბოლო 20 წლის განმავლობაში მხოლოდ ყოფილი საბჭორთა კავშირიდან 1,5 მილიონი ადამიანი ჩამოვიდა. ამიტომ, გასაკვირი არცაა რომ ემიგრაციის და ახალ ქვეყანასთან შეგუების პროცესი დღეების კი არა ზოგ შემთხვევაში საათების მიხედვით არის გაწერილი. ამ საქმეს ყველა ემიგრანტის მფარველი ანგელოზი, აბსორბციის სამინისტრო განაგებს (აბსორბცია ჩვენებურად შთანთქმა/შეწოვას ნიშნავს).
ეს პროცესი აეროპორტშივე იწყება, როცა ახლად ჩამოსული მომავალი მოქალაქე მიჰყავთ სპეციალურ კაბინეტში, სადაც მას:
ბენ-გურიონის აეროპორტი
“დავით ბენ-გურიონის სახელობის თელ-ავივის საერთაშორისო აეროპორტი ისრაელის მთავარი საჰაერო კარიბჭეა” – ალბათ ასეთი სიტყვებით იწყება მსოფლიოს მრავალი აეროპორტის აღწერა. თუმცა იშვიათია მსოფლიოში სხვა აეროპორტი, რომელიც იმდენ ემოციას, ცრემლს, იმედს და ოცნებას იტევს, როგორც იგი: 40 წლის განმავლობაში ისრაელში ჩამოსული მილიონობით ემიგრანტი ქვეყანაში სწორედ ამ აეროპორტის გავლით მოხვდა. ბევრი მათგანი (მაგ. საბჭოთა კავშირიდან ჩამოსულები) 10-ობით წლით მოწყდა დარჩენილ სანათესაოს და შემდეგ უკვე თავად მასპინძლად აქვე ხვდებოდა ტურისტად ჩამოსულ ნათესავებს (ზუსტად ასე დაგვხვდნენ მე და დედას 1989 წელს ამ აეროპორტში ნათესავები, რომლებიც დედას 20 წელი არ ჰყავდა ნანახი).
Welcome to Israel
პირველად აეროპორტი ლოდის მახლობლად (ეს ის ქალაქია, სადაც წმ. გიორგის საფლავია) ბრიტანელებმა 1939 წელს ააშენეს. თავიდან იგი სამხედრო დანიშნულებით გამოიყენებოდა, თუმცა მოგვიანებით სამოქალაქო ფუნქციის შესრულებაც დაიწყო. პირვანდელი დასახელება “ლიდდას აეროპორტი” 1948 წელს შეიცვალა, როცა იგი ახლადდაარსებული ისრაელის მმართველობის ქვეშ გადმოვიდა და მას “ლოდის აეროპორტი” ეწოდა (“ლიდდა” არაბულად იგივეა, რაც “ლოდი” ებრაულად). 1973 წლის ბოლოს აეროპორტს ეწოდა ისრაელის პირველი პრემიერ-მინისტრის, დავით ბენ-გურიონის სახელი, რომელსაც დღემდე ატარებს.
ისრაელი: დასაწყისი
ამ პოსტით იწყება დაპირებული “მოგზაურობა” ისრაელში, რომლის განმავლობაშიც ვეცდები გაგაცნოთ ამ ქვეყნის ისეთი დეტალები, რომლებზეც ბევრს არ წერენ. დასაწყისისთვის ცოტა “მშრალი” ინფორმაცია:
ისრაელი
- ოფიციალური დასახელება: ისრაელის სახელმწიფო (State of Israel)
- მმართველობის ფორმა: საპარლამენტო რესპუბლიკა (ნომინალურ პრეზიდენტს ირჩევს პარლამენტი; ქვეყანას მართავს პრემიერი)
- სახელმწიფო ენები: ივრითი და არაბული (არაბული წარწერები არის ფულზე, საგზაო ნიშნებზე, პირადობის მოწმობაზე; პასპორტზე – არა)
- ტერიტორია: საზღვრები დღემდე დაუდგენელია (გასაგები მიზეზების გამო), თუმცა დაახლოებით საქართველოს მესამედია
- მოსახლეობა: ~7,5 მილიონი (მათგან 6 მილიონი ებრაელია, 1 მილიონი მოქალაქეობამიღებული, “გაპრავებული” არაბი)
- ვალუტა: შეკელი (თარგმანში ნიშნავს აი იმ “ვერცხლს” ბიბლიაში რომ 30-ია)
- მთლიანი შიდა პროდუქტი: ~200 მილიარდი დოლარი
თუ რუკას დააკვირდებით, ნახავთ რომ ისრაელს ორი ტიპის მოსაზღვრე ჰყავს: წყალი (ხმელთაშუა, წითელი და მკვდარი ზღვების სახით) და არაბები (ლივანის, სირიის, იორდანიისა და ეგვიპტის სახით). ქვეყნის შიგნითაც ორი ანალოგიური პრობლემაა: წყალი (ცოტაა) და არაბები (ბევრია).
